Screen Shot 2015-12-19 at 16.03.57

Oceń swój system biblioteczny – ankieta 2015

Nadszedł ten czas w roku, w którym możecie ocenić swoje systemy biblioteczne. Marshall Breeding prowadzący serwis librarytechnology.org po raz kolejny zbiera dane i opinie na temat oprogramowania, z którego korzystacie w swoich instytucjach.

Do udziału w ankiecie namawiam Was nie po raz pierwszy. We wpisie sprzed roku znajdziecie informacje, które odpowiedzą na Wasze wątpliwości, a tej części z Was, która nie czuje się mocna w rozumieniu języków obcych, ułatwią wzięcie udziału w badaniu. Oto co znajdziecie w archiwalnym tekście:

  • informację, kto może wypełnić ankietę,
  • co zrobić, aby wziąć udział w badaniu,
  • tłumaczenie pytań na język polski.

Dwa lata temu ankietę wypełniło 12 polskich instytucji, rok temu 10. Nie są to liczby, które pozwalają dostrzec polski głos, ani dokonać analizy ilościowej wyników odpowiedzi tylko z naszego kraju. Może w tym roku uda się zabrać głos nieco głośniej?

warszawa_klitynski

Biblioteki są ważne dla warszawiaków

Warszawiacy uważają biblioteki za ważne. Przynajmniej ci, którzy brali udział w głosowaniu na przydzielanie środków z budżetu obywatelskiego. No, może nie wszyscy. Ale wielu. Popularność okołobibliotecznych projektów zdaje się oznaczać, że warszawiacy wierzą, że w biblioteki warto zainwestować więcej, niż przewiduje się w standardowym budżecie.

Wyniki głosowania w budżecie partycypacyjnym, choć nie głosowało w nim zbyt wiele osób, można moim zdaniem uznać za dobrą wiadomość dla stołecznych bibliotek (nie tylko publicznych). Większość projektów związanych z bibliotekami, na które można było głosować, zostanie zrealizowana. Stanie się tak dzięki najważniejszym decydentom – członkom lokalnej społeczności. Można powiedzieć, że w niektórych przypadkach (np. we wszystkich rejonach Ochoty) biblioteki wygrały w bezpośrednich wyborach – ten fakt trudno przecenić.

Mam nadzieję, że mieszkańcy dzielnic, w których biblioteki otrzymają w przyszłym roku dofinansowanie z budżetu obywatelskiego, będą zadowoleni z tego, w jaki sposób zostaną wykorzystane przyznane przez nich fundusze. I że za rok będą mogli powiedzieć, że oddanie głosu na bibliotekę było trafnym wyborem. Mam też nadzieję, że paradoksalnie nie obróci się to przeciwko głosującym i samorządy nie obniżą dotacji podstawowych (a przeciwnie, wyniki głosowania powinny skłaniać do ich podniesienia).

Nieco faktów i spostrzeżeń

  1. Projekty związane z bibliotekami (wliczając to projekty utworzenia bibliotek plenerowych) zgłoszono w 16 z 18 dzielnic (zabrakło Ursusa i Wilanowa).
  2. Zgłoszono 66 projektów związanych z bibliotekami. Stanowi to 2,8% wszystkich zgłoszonych projektów.
  3. Za pieniądze z budżetu obywatelskiego sfinansowanych zostanie 48 projektów biblitoecznych. Stanowi to 72,7% projektów związnych z bibliotekami i 7,7% liczby projektów, które zostaną zrealizowane.
  4. Większość projektów bibliotecznych była związana ze zbiorami i działalnością bibliotek publicznych.
  5. W ośmiu rejonach projekty biblioteczne zdobyły największą liczbę głosów, 6 projektów znalazło się na drugim miejscu w swojej okolicy, a 4 na trzecim.
  6. Najbardziej widoczne jest wsparcie dla bibliotek na Ochocie. Tu zrealizowane zostaną wszystkie cztery projekty. Dzielnicę tę podzielono na trzy rejony. W każdym z nich (!) mieszkańcy najchętniej głosowali na projekt zakupu nowości do biblioteki. Czwarty z projektów (modernizacja filii) znalazł się na drugim miejscu.
  7. Zrealizowane zostaną projekty kosztujące łącznie 2 404 922 zł. Odrzucone mają łączną wartość nie tak wiele niższą – 2 179 614 zł. Średnia wartość odrzuconych projektów była więc znacznie wyższa od projektów zakwalifikowanych.
  8. Koszt najdroższego spośród zwycięskich projektów wyniesie 347 000 zł (Zbiory dla bibliotek w Śródmieściu), najtańszego 1 300 zł (Praga Południe: baner z godzinami otwarcia).
  9. Koszt najdroższego spośród niewybranych projektów miał wynosić 585 000 zł (Białołęka: nowa siedziba), najtańszego 3 600 (Mokotów: prenumerata czasopism).
  10. Wszystkie projekty opiewające na 3 000 zł i mniej zostaną zrealizowane.
  11. Jeden z projektów (na Targówku), który znalazł się na drugim miejscu nie został zakwalifikowany do realizacji. Był dość kosztowny, przez co nie zmieścił się w budżecie, w sytuacji kiedy pierwsze miejsce zajął projekt pochłaniający większość budżetu przeznaczonego na dany rejon.
  12. Do realizacji zakwalifikowano jeden z projektów, który zajął przedostatnie miejsce (na Pradze Południe). Stało się tak, ponieważ był tak niedrogi, że możliwe było zakwalifikowanie go, kiedy inne projekty, bardziej popularne, nie mieściły się już w pozostałym budżecie.

Lista projektów

Poniżej znajdziecie listę projektów bibliotecznych, na które można było oddać głos. Więcej informacji na temat warszawskiego budżetu partycypacyjnego znajdziecie na stronie Urzędu m.st. Warszawy.


Autor wykorzystanego zdjęcia: Krzysztof Lityński

skanowanie_tapeta

Tydzień Dozwolonego Użytku 2015 w bibliotece

Dziś zaczynamy świętowanie Tygodnia Dozwolonego Użytku (Fair Use Week), który potrwa do piątku. To świetna okazja, aby przypomnieć użytkownikom, że na własny użytek wolno im kopiować dokumenty, w tym zbiory biblioteczne.

Być może kojarzycie komunikaty od wydawców czy dostawców treści ostrzegające przed kopiowaniem. Więcej, może doświadczyliście ograniczania możliwości skopiowania fragmentu treści, wydrukowania artykułu itp. Wielu Waszych użytkowników także pewnie tego czasami doświadcza.

Takie praktyki stosuje się, chociaż jest to ograniczanie naszego prawa do dozwolonego użytku. Dlatego warto przypomnieć użytkownikom, co im wolno, aby nie dali się wprowadzić w błąd i nie uwierzyli, że skopiowanie artykułu naukowego nie tylko nie jest przestępstwem czy też zachowaniem nieetycznym. Jest to coś, do czego mają prawo.

Jak możecie przypomnieć użytkownikom o ich prawie do dozwolonego użytku?

Wykorzystaj akcję “Możesz skserować całą książkę”

Pamiętacie kampanię popularyzującą wiedzę na temat prawa do kopiowania, także w bibliotece? Możecie skorzystać z przygotowanych przez Centrum Cyfrowe plakatów, które być może otrzymaliście w związku z tą akcją. Możecie też wydrukować je ze strony, umieścić dostępne do pobrania tapety na pulpitach biblitotecznych komputerów albo udostępnić grafiki na stronie internetowej.

Podziel się informacjami na temat dozwolonego użytku

Podziel się z użytkownikami linkami do materiałów wyjaśniających, czym jest dozwolony użytek, aby wiedzieli, co i dlaczego im wolno. Daj im do ręki argumenty, dzięki którym nie będą mieć wątpliwości, że kopiując nie robią nic złego.

Możesz na stronie biblioteki lub w mediach społecznościowych zamieścić np. poniższe linki:

Pod dwoma ostatnimi adresami znajdziecie konkretne, życiowe przykłady zastosowania dozwolonego użytku – możecie na tej podstawie przygotować krótkie informacje do powieszenia w bibliotece lub do zamieszczenia na stronie lub w mediach społecznościowych.

Udostępnij infografikę

Infografikę dotyczącą dozwolonego użytku w edukacji polecam w szczególności bibliotekom pedagoginczym, szkolnym, które mogą poszerzać wiedzę o dozwolonym użytku wśród nauczycieli. Możecie udostępnić nauczycielom link do niej, ale możecie też ją wydrukować i powiesić w najlepszym do tego miejscu, np. w pokoju nauczycielskim w przypadku szkół.

Zorganizuj zajęcia o dozwolonym użytku

Możesz w tym celu skorzystać z gotowego scenariusza, do którego dołączono potrzebne materiały oraz test, dzięki któremu uczestnicy będą mogli sprawdzić swoją wiedzą po zajęciach. Scenariusz 45-minutowej lekcji był przygotowany z myślą o gimnazjalistach, ale możesz wykorzystać go także w przypadku innych grup użytkowników.

Zorganizuj warsztaty z cytowania

Takie warsztaty będą bardzo przydatne szczególnie dla uczniów (nie tylko szkół ponadgimnazjalnych) i studentów. Warto nie tylko powiedzieć o prawie cytatu i przy okazji o plagiacie, ale przydatne będzie włączenie do programu tworzenie przypisów i bibliografii załącznikowej.

***

Ten tydzień to okazja do popularyzacji informacji o naszych prawach, docenienia roli dozwolonego użytku w dostępie do informacji i jej rozpowszechnianiu. Jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby zrealizować którąś z wyżej wymienionych propozycji także po zakończeniu Tygodnia Dozwolonego Użytku. Cieszmy się i dzielmy się wiedzą o nim, póki mamy do niego prawo.

3600590163_f8b78f83fe_b

Oceń swój system biblioteczny – ankieta 2014

Pamiętacie, jak rok temu namawialiśmy Was do oceniania swoich systemów bibliotecznych? Właśnie trwa zbieranie wyników do kolejnej edycj badań, w których Marshall Breeding prowadzący serwis librarytechnology.org co roku zbiera z całego świata opinie na temat używanych przez nich systemów bibliotecznych. Wy też możecie wziąć w nich udział.

Kto może wypełnić ankietę?

Ankietę może wypełnić każdy, kto jest w stanie wyrazić w imieniu biblioteki opinię na temat użytkowanego przez nią zintegrowanego systemu bibliotecznego. Może to być bibliotekarz systemowy, ale zapewne wielu innych pracowników również mogłoby się tym zająć. W imieniu biblioteki kwestionariusz wypełnia się tylko raz.

Co zrobić, aby wziąć udział w badaniu?

  1. Na początku sprawdź, czy Twoja biblioteka znajduje się w bazie. Jeżeli jej rekord  znajduje się w lib-web-cats, warto sprawdzić, czy dane są aktualne i ewentualnie je poprawić. Jeżeli nie znajdziesz w bazie biblioteki, możesz ją tam dodać, korzystając z formularza.
  2. Kiedy biblioteka jest już w bazie, otwórz jej rekord i w sekcji “Automation Survey” kliknij przycisk “Complete Automation Survey”.
  3. Pojawi się krótka ankieta, w której odpowiadając na pytania oceniasz system i jego dostawcę. Ankieta wyświetla się w języku angielskim, ale możesz też zmienić język na hiszpański lub francuski.

Jeżeli nie czujesz się pewnie w rozumieniu języków obcych, skorzystaj z tłumaczenia pytań ankiety na język polski, które znajdziesz pod tym wpisem.

Na co czekam z niecierpliwością?

Na początku każdego roku publikowany jest raport z badań, a także wszystkie zebrane dane, które możamy przeglądać i wyciągać na ich podstawie własne wnioski. Ze szczególnym zaciekawieniem czekam na opinie bibliotek na temat oprogramowania, które weszło na rynek w ostatnich latach.

Chętnie przyjrzę się też wynikom systemów stosowanych w Polsce, w tym oprogramowania produkowanego w naszym kraju – jeżeli biblioteki z nich korzystające zdecydują się na wypełnienie kwestionariusza. Nie wiem, jak długo ankieta będzie dostępna, jeżeli więc chcecie ją wypełnić, raczej nie zwlekajcie.

W zeszłym roku zaledwie 12 polskich bibliotek wzięło udział w badaniu. Czy w tym roku liczba ta będzie większa? To zależy tylko od Was.

***
Tłumaczenie formularza ankiety:


Wykorzystano zdjęcie użytkownika Living in Monrovia (lic. CC BY-SA)

5902361522_4e238c5140_b

Biblioteczne wydarzenia grudnia 2014 + deadline’y

Dwa miasta na „w” – Wrocław i Warszawa – zapraszają nas do siebie w pierwszej połowie grudnia. Za to w drugiej połowie miesiąca zaczyna się zimowa przerwa od wydarzeń branżowych – pod sam koniec oraz na początku roku raczej nie będzie się wiele działo, tym bardziej warto skorzystać z nadchodzących okazji do spotkań i dokształcenia się.

Pierwszy tydzień grudnia w całości należy do Wrocławia. Uczestnicy konferencji naukowej organizowanej przez tamtejszy Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa będą mogli skorzystać z okazji i zahaczyć o targi książki, które będą odbywać się na wrocławskim dworcu PKP. Podejrzewam, że osoby wracające do domu pociągiem będą się mniej niż zwykle przejmowały opóźnieniami.

Drugi tydzień i początek kolejnego to czas, kiedy najwięcej dziać się będzie w Warszawie – zorganizowane zostaną aż trzy warsztaty w Bibliotece Narodowej. W stolicy można także wybrać się na debatę dotyczącą promowania książek wśród młodych osób. Jeżeli pula miejsc jeszcze się nie wyczerpała, możecie zapisać się na to wydarzenie do 5 grudnia.

Listę grudniowych wydarzeń oraz terminy, do kiedy możecie zgłaszać się w roli prelegentów i uczestników, znajdziecie poniżej.

Lista wydarzeń

03-05.12.2014 (Wrocław)
Metody i narzędzia badań piśmiennictwa cyfrowego i jego czytelników/użytkowników

04-07.12.2014 (Wrocław)
Wrocławskie Targi Dobrych Książek

05.12.2014 (Wrocław)
Biblioteki we współczesnym systemie prawnym Polski i Unii Europejskiej – VI Konferencja Korporacji Bibliotekarzy Wrocławskich

06.12.2014 (Poznań)
Mikołajkowy warsztat szybkiego czytania

08.12.2014 (Warszawa)
Oddajmy się lekturze – debata

08-09.12.2014 (Warszawa)
Opracowanie rzeczowe dokumentów z wykorzystaniem UKD – poziom zaawansowany

10-11.12.2014 (Warszawa)
Informacja w bibliotekach XXI wieku: transformacja form, metod i narzędzi

10.12.2014 (Częstochowa)
Biblioteka centrum promocji czytelnictwa

15-16.12.2014 (Warszawa)
Identyfikacja i ochrona fotografii

Deadline’y dla prelegentów / uczestników

Mikołajkowy warsztat szybkiego czytania (Poznań, 6.12.2014) – zgłoszenia uczestników do 

Oddajmy się lekturze – debata (Warszawa, 08.12.2014) – zgłoszenia uczestników do 05.12.2014 (lub do wyczerpania miejsc).

Biblioteka centrum promocji czytelnictwa (Częstochowa, 10.12.2014) – zgłoszenia prelegentów do 5.12.2014.

evb_dodaj

Jeżeli w BiblioKalendarzu brakuje jakiegoś wydarzenia dla bibliotekarzy, zachęcamy do dodania go.


Wykorzystano zdjęcie autorstwa Adama Smoka (lic. CC BY)

targi2013

Biblioteczne wydarzenia listopada 2014 + deadline’y

To ostatni taki miesiąc w roku 2014. Muszę przyznać, że listopad wygląda imponująco pod względem liczby wydarzeń dla bibliotekarzy. Jednocześnie ze względu na zbliżającą się przerwę miezy sezonami konferencyjnymi nie musimy się przejmować zbyt wieloma deadline’ami.

Z bogatej listopadowej oferty planuję skorzystać z dwóch, być może trzech znacznie różniących się od siebie wydarzeń. Pierwsze z nich będzie poświęcone prawu autorskiemu – mowa o konferencji CopyCamp, podczas której gościem będzie m.in. Cory Doctorow, którego zbiór esejów (zakupiony na bookrage.org) właśnie czytam.

Drugie z wydarzeń przeznaczone będzie dla biblitoek szkolnych. W tym miesiącu co najmniej dwie wojewódzkie biblioteki pedagogiczne (w Łodzi i w Krakowie) oferują pracownikom bibliotek szkolnych lub pedagogicznych możliwość dowiedzenia się czegoś nowego. Ja wybieram się do Łodzi.

Bibliotekarze pracujący z młodymi czytelnikami mogą być także zainteresowani warsztatami Biblioteki Narodowej “Inicjacja czytelnicza dzieci i młodzieży z elementami biblioterapii – poziom zaawansowany” (Warszawa, 25-26.11.2014) oraz I Pomorską Konferencją Pedagogów i Bibliotekoznawców pod hasłem „(Po)waga książki w kulturze i edukacji” (Gdańsk, 7.11.2014).

Chociaż największe tegoroczne imprezy targowe mamy już za sobą, gdybyście nie mieliście okazji pojawić się wcześniej w Warszawie i Krakowie lub już tęsknicie za targami, w listopadzie można odwiedzić dwa miejsca: Katowice i Łódź. Jeżeli tydzień przed końcem miesiąca akurat będę na Śląsku, pewnie pojawię się na Katowickich Targach Książki, chociaż pamiętając smutek zeszłorocznej edycji imprezy z pewnością nie pokonam 300 km tylko po to, aby tam być (mimo to tli się we mnie nadzieja, że w tym roku będzie lepiej i będę tych słów żałować).

Jeżeli w najbliższym czasie chcecie się z kimś podzielić swoimi przemyśleniami czy badaniami, w roli prelegenta możecie się zgłosić zaledwie na jedną konferencję – Biblioteki za granicą: Organizacja – Kooperacja – Inspiracja (Katowice, 19.11.2014, konferencja studencko-doktorancka). Jeżeli nie skorzystacie z tej okazji, a nigdzie indziej się jeszcze nie zgłosiliście, nie zapowiada się, abyście mogli wystąpić na konferencji okołobibliotecznej jeszcze w tym roku.

Listę wydarzeń oraz terminy, do kiedy możecie zgłaszać się w roli prelegentów i uczestników, znajdziecie poniżej.

Lista wydarzeń

04.11.2014 (Kraków)
Dziedzictwo Jana Pawła II w bibliotekach i archiwach krajowych i zagranicznych

05-07.11.2014 (Poznań)
18. Poznańskie Dni Książki nie tylko Naukowej

05.11.2014 (Kraków)
Ewidencja dokumentów w bibliotekach szkolnych

06.11.2014 (Warszawa)
CopyCamp 2014: Społeczne aspekty prawa autorskiego

06.11.2014 (Warszawa)
Nie bójcie się audiobooków! Książka w nowej postaci na bibliotecznych półkach

06.11.2014 (Gliwice)
CZARNE NA BIAŁYM – to oczywiste, że warto czytać!

07.11.2014 (Gdańsk)
I Pomorska Konferencja Pedagogów i Bibliotekoznawców pod hasłem „(Po)waga książki w kulturze i edukacji”

12.11.2014 (Kraków)
Ewidencja dokumentów w bibliotekach szkolnych

13-14.11.2014 (Kraków)
Kraków-Lwów: książki, czasopisma, biblioteki XIX-XX wieku. XII Międzynarodowa Konferencja Naukowa

13-14.11.2014 (Warszawa)
Opracowanie rzeczowe dokumentów z wykorzystaniem UKD – poziom podstawowy

13.11.2014 (Łódź)
Czas na czytanie

14.11.2014 (Kraków)
XI Ogólnopolska Konferencja Studenckich Kół Naukowych: Zarządzanie informacją: przedmiot badań i narzędzie usprawnień praktycznych

19.11.2014 (Katowice)
VIII Ogólnopolska Studencko-Doktorancka Konferencja Kół Naukowych Bibliotekoznawców pt. Biblioteki za granicą: Organizacja – Kooperacja – Inspiracja

20-21.11.2014 (Warszawa)
Psychologiczne aspekty pracy bibliotekarza

21-22.11.2014 (Kraków)
Historyczne księgozbiory dominikańskie. Miejsca, ludzie, historie

21-23.11.2014 (Katowice)
Targi Książki w Katowicach

21,11,2014 (Słupsk)
Ekologia informacji w e-społeczeństwie

25-26.11.2014 (Warszawa)
Inicjacja czytelnicza dzieci i młodzieży z elementami biblioterapii – poziom zaawansowany

27-28.11.2014 (Katowice)
Zarządzanie informacją w nauce – V Ogólnopolska Konferencja Naukowa

27-28.11.2014 (Kraków)
III Krakowska Konferencja Bibliotek Naukowych. Koha – narzędzie open source do obsługi biblioteki naukowej

28-30.11.2014 (Łódź)
IV Salon Ciekawej Książki

Deadline’y dla prelegentów / uczestników

VIII Ogólnopolska Studencko-Doktorancka Konferencja Kół Naukowych Bibliotekoznawców pt. Biblioteki za granicą: Organizacja – Kooperacja – Inspiracja (Katowice, 19.11.2014) – zgłoszenia prelegentów i uczestników do 14.11.2014

CZARNE NA BIAŁYM – to oczywiste, że warto czytać! (Gliwice, 6.11.20140 – zgłoszenia uczestników do 3.11.2014

evb_dodaj

 

Jeżeli w BiblioKalendarzu brakuje jakiegoś wydarzenia dla bibliotekarzy, zachęcamy do dodania go.

2014-09-27 11.08.52

Proste rozwiązania są najlepsze – książka w bibliotece

W ostatnich latach dyskusja w środowisku bibliotecznym – szczególnie bibliotek publicznych, ale nie tylko – skupia się na nowych funkcjach bibliotek, na aktywnościach, które wcześniej nie gościły w ich murach, wciąż szukamy nowych pomysłów, wymieniamy się nimi, inspirujemy się wzajemnie. I bardzo dobrze. Dziś jednak chciałabym wrócić nieco do korzeni i zastanowić się, w jaki sposób można wzmocnić bardziej tradycyjne działania biblioteki, czasami w bardzo prosty sposób.

Podobno na pytanie “jaka jest najważniejsza funkcja biblioteki?” niektórzy odpowiadają, że najważniejsze jest przechowywanie zbiorów. Moim zdaniem jednak, i zdaniem pewnie wielu z Was, przechowywanie jest tylko (albo aż) środkiem do realizacji innego celu – udostępniania zbiorów i pełnienia roli pośrednika informacji.

Chociaż lubimy innowacje, to często najprostsze rozwiązania są najbardziej efektywne. Takie też są poniższe propozycje. Pewnie niektóre z nich wykorzystujecie w swoich bibliotekach, inne przynajmniej znacie, chociaż niekoniecznie z bibliotek. Jeżeli znacie wszystkie zaproponowane sposoby wzmocnienia tradycyjnej funkcji biblioteki, możecie potraktować je jako listę, według której zrobicie przegląd tego, co już wprowadzacie w życie, a co jeszcze byście mogli. Możecie też pomóc nam uzupełnić to zestawienie dzieląc się swoimi metodami.

Tydzień Zakazanych Książek

Okazja, którą mogliście wykorzystać niedawno (pod koniec września). Tydzień Zakazanych Książek stanowi świetny pretekst, żeby wypromować wśród czytelników np. klasykę literatury, która kiedyś wzbudzała kontrowersje. Sposobów na to jest całe mnóstwo, a garść z nich podrzucamy Wam co rok (więcej możecie przeczytać na tegorocznej stronie akcji).

Możecie wywiesić listę zakazanych tytułów, ciekawostki, przygotować ekspozycję, owinąć książki w szary papier, urządzić debatę… Możliwości są właściwie nieograniczone, a zakazany owoc okazuje się skutecznym magnesem na czytelników. Od niektórych z Was wiemy, że tego rodzaju działania dają drugie życie książkom, które leżały zapomniane na półce i od dłuższego czasu się kurzyły.

Wyeksponowanie niektórych tytułów

Sposób stary, ale mający spory potencjał. Pewnie wielu z Was tworzy tematyczne wystawki złożone z książek ze zbiorów Waszej biblioteki (czasami powiązane z jakąś rocznicą lub inną okolicznością, czasami nie). Super byłoby, gdyby udało się zaaranżować całą bibliotekę, jej część, albo chociaż regał, gdzie stoją wyselekcjonowane książki w klimacie adekwatnym do tego, co prezentujecie użytkownikom (tak jak to wielu z Was robi przy okazji Tygodnia Zakazanych Książek) – możecie zrobić to wspólnie z użytkownikami, np. z dziećmi. Ale nawet bez tego możecie postarać się wyeksponować wybrane książki jeszcze bardziej.

Kojarzycie jak to wygląda w księgarniach? Książki, na które mamy zwrócić uwagę, są wystawione w takim miejscu, że praktycznie nie da się wejsć do sklepu bez chociażby rzucenia na nie okiem. Może warto pomyśleć o podobnym zaaranżowaniu przestrzeni (jeżeli warunki lokalowe na to pozwalają)? Albo jeżeli czytelnikom zdarza się stać w kolejce do lady, to właśnie okolica lady bibliotecznej będzie najlepszym miejscem (jak umiejscowienie batoników i gum do żucia w sklepach spożywczych i supermarketach).

Listy nowości

Kiedy kupujecie lub dostajecie książki popularne, lubianych autorów lub po prostu dobre, pochwalcie się nimi – czy to na stronie internetowej, czy to wyodrębniając kolekcję “nowości” w katalogu, czy w serwisach społecznościowych (szczególnie, jeżeli korzystacie z mediów opartych na zdjęciach, takich jak Instagram czy Pinterest). To samo możecie zrobić z książkami niekoniecznie nowymi, ale np. związanymi z chwilą obecną (książki noblisty po ogłoszeniu nazwiska laureata), poświęconymi aktualnym zagadnieniom, związanymi z rocznicami. Sposób ten możecie potraktować jako wirtualny odpowiednik poprzedniego sposobu, czyli wyeksponowania wybranych tytułów.

Ustawienie książek

Poza przyjęciem roli kuratora i wybieraniem tytułów według wybranego klucza możecie też pobawić się ustawieniem książek na wszystkich regałach. Książkom stłoczonym na półce nie jest łatwo zwrócić na siebie uwagę (i podejrzewam, że nie jest im w nadmiernym ścisku zbyt wygodnie). Może więc warto niektóre tytuły obrócić frontem do czytelników? To też jest rozwiązanie, które na pewno znacie z księgarni. Cieszy mnie, że w bibliotekach też się pojawia, czego przykładem jest Biblioteka Manhattan (filia gdańskiej WiMBP).

Biblioteka Manhattan, filia WiMBP w Gdańsku, regały z książkami ustawionymi frontem okładki do czytelnika
Biblioteka Manhattan, filia WiMBP w Gdańsku

Dyskusyjne Kluby Książki

To sposób rozpowszechniony niemal w skali masowej przez Instytut Książki. Kluby mogą być uniwersalne (dla osób w każdym wieku, z różnorodnymi lekturami), ale mogą też być bardziej sprofilowane, np. skupiając fanów fantastyki naukowej. Klub możecie stworzyć od zera, ale jeżeli w Waszej okolicy jest już nieformalna grupa interesująca się literaturą, warto zaprosić ją do biblioteki. Jeżeli nie funkcjonuje jeszcze u Was żaden DKK, warto zapoznać się z podpowiedziami Instytutu Ksiązki – z pewnością pomogą Wam zacząć ten rozdział spotkań w bibliotece.

Godziny otwarcia

Godziny otwarcia to temat niełatwy i drażliwy, jednak wart zastanowienia. Co prawda szansa, że uda nam się otworzyć w sobotę bibliotekę jednoosobową jest niewielka, jednak już mając do dyspozycji dwoje bibliotekarzy, można zacząć się zastanawiać. Podobnie w przypadku opóźnienia godziny zamknięcia biblioteki – przynajmniej w niektóre dni tygodnia.

Dlaczego warto podjąć temat? Jest to sposób na przyciągnięcie do biblioteki osób czytających, które mają problem, aby zdążyć się w niej pojawić po pracy. Szczególnie chodzi o przyciągnięcie grupy pracujących dorosłych, dla których biblioteki publiczne oferują zazwyczaj najmniej atrakcji dodatkowych, poza książkami (a nawet jeżeli oferują coś, co mogłoby je zainteresować, dzieje się to w nieosiągalnych dla nich godzinach – i w ten sposób koło się zamyka).

Jasne, trzeba pamiętać o kodeksie pracy i zapewnieniu pracownikowi czasu na odpoczynek pomiędzy dwoma dniami pracy. Niemniej warto podjąć próbę otwarcia biblioteki w innych godzinach niż w tygodniu do 18.00. Może chociaż raz w tygodniu zamknąć bibliotekę później? Może otworzyć ją chociaż w jedną sobotę w miesiącu?

Biblioteki raczej nie narzekają na nadmiar pracowników, pracy zawsze jest sporo, jednak wydaje mi się, że warto powalczyć o dorosłych zanim przejdą oni na emeryturę. Szczególnie, że jest to grupa, która może dać wiele od siebie przy różnych okazjach – być może nawet nie wiecie, że w okolicy mieszka znakomity skrzypek, który mógłby zagrać dla czytelników lub grafik komputerowy, który może poprowadzić warsztaty dla dzieci, a ktoś inny prowadzi firmę, która zasponsoruje poczęstunek na oba wydarzenia.

***

Jakie inne sposoby stosujecie, aby promować korzystanie z bibliotecznego księgozbioru? Może promujecie swoje zasoby przy okazji spotkań autorskich? Albo tworzycie rankingi najchętniej wypożyczanych pozycji? A może robicie coś niecodziennego? Pochwalcie się w komentarzach.

5522502510_72e577757f_b

Biblioteczne wydarzenia października 2014 + deadline’y

W najbliższym czasie nie musicie się spieszyć ze zgłoszeniami wystąpień konferencyjnych – w październiku czekają nas tylko deadline’y zgłoszeń słuchaczy imprez okołobranżowych. Jeżeli chodzi o liczbę interesujących wydarzeń, w październiku aż trzy czekają nas w Łodzi. Ale to nie liczba jest najistotniejsza – najważniejsze, że będzie różnorodnie. 

Pierwsza z łódzkich konferencji nie jest organizowana przez środowisko bibliotekarzy, ale może z tego powodu okazać się nawet ciekawsza. Można będzie posłuchać wystąpień prezentowanych z punktu widzenia specjalistów innych dziedzin, w tym wypadku prawdopodobnie głównie pedagogów, ponieważ konferencja, o której mowa, dotyczy działalności oficyn wydawniczych na rzecz edukacji i jest organizowana przez Katedrę Historii Wychowania i Pedeutologii UŁ (15-16.10.2014).

Mam nadzieję, że ci z Was, którzy interesują się czytelnictwem oraz literaturą dla dzieci i młodzieży, nie zapomnieli się zarejestrować na – odbywającą się również w Łodzi – konferencję „Kultura czytelnicza młodego pokolenia” (16-17.10.2014). Będzie to okazja do posłuchania specjalistów nie tylko z Polski.

Trzecim łódzkim wydarzeniem jest seminarium poświęcone Open Access (21.10.2014) – to już tradycja, że Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego organizuje tego rodzaju spotkanie podczas Tygodnia Otwartej Nauki (Open Access Week).

Łódź oczywiście nie jest jedynym miejscem, które warto odwiedzić w październiku. Aby posłuchać i porozmawiać o technologii w bibliotece warto odwiedzić 21 października Szczecin lub Warszawę. W Szczecinie odbędzie się w tym dniu tegoroczne spotkanie użytkowników systemu firmy Ex Libris, PolALEPH, a w Warszawie konferencja poświęcona RFID.

Nie można też zapomnieć o wydarzeniu krakowskim, na które pewnie wielu z Was czeka co rok. Mowa o targach książki, które odbędą się pod koniec miesiąca (rozpoczną się 23 października).

Pozostałe wydarzenia branżowe znajdziecie w Lublinie, Toruniu, Skierniewicach i Warszawie. Ich listę oraz terminy, do kiedy możecie zgłaszać się w roli uczestników na późniejsze imprezy, znajdziecie poniżej.

Lista wydarzeń

07-09.10.2014 (Warszawa)
II Targi Konserwacji i Restauracji Zabytków oraz Ochrony, Wyposażenia Archiwów, Muzeów i Bibliotek DZIEDZICTWO 2014

08.10.2014 (Skierniewice)
Kultura i tradycja w kształtowaniu postaw na przykładzie twórczości Oskara Kolberga

15-16.10.2014 (Łódź)
Działalność oficyn wydawniczych na rzecz edukacji, szkolnictwa i oświaty w XIX i XX wieku

16-17.10.2014 (Łódź)
Kultura czytelnicza młodego pokolenia – III Międzynarodowa Konferencja Naukowa

16-17.10.2014 (Lublin)
Biblioteka, Książka, Informacja i Internet 2014

20-21.10.2014 (Warszawa)
Piąty ogólnopolski kongres bibliotek publicznych „Cała naprzód!”

21.10.2014 (Łódź)
Otwarta Nauka – V seminarium Open Access w Łodzi w ramach Międzynarodowego Tygodnia Open Access 2014

21.10.2014 (Warszawa)
Technologia identyfikacji radiowej (RFID) w bibliotekach – nowy etap automatyzacji bibliotek

21.10.2014 (Szczecin)
PolALEPH 2014 – Konferencja Polskiej Grupy Użytkowników Systemu Aleph

23-24.10.2014 (Toruń)
Niewygodne dla władzy. Ograniczanie wolności słowa na ziemiach polskich od wieku XIX do czasów współczesnych

23-26.10.2014 (Kraków)
18. Targi Książki w Krakowie

Deadline’y dla uczestników

Metody i narzędzia badań piśmiennictwa cyfrowego i jego czytelników/użytkowników (Wrocław, 3-5.12.2014) – zgłoszenia uczestników do 15.10.2014

Technologia identyfikacji radiowej (RFID) w bibliotekach – nowy etap automatyzacji bibliotek (Warszawa, 21.10.2014) – zgłoszenia uczestników do 17.10.2014

Koha – narzędzie open source do obsługi biblioteki naukowej – III Krakowska Konferencja Bibliotek Naukowych (Kraków, 27-28.10.2014) – zgłoszenia uczestników do 31.10.2014


evb_dodaj


Jeżeli w BiblioKalendarzu brakuje jakiegoś wydarzenia dla bibliotekarzy, zachęcamy do dodania go.


Wykorzystano fotografię autorstwa Kamila Porembińskiego (lic. CC BY-SA)

morze

Biblioteczne wydarzenia września 2014 + deadline’y

Jeżeli nie możecie uwierzyć, że wakacje właśnie się kończą, wystarczy spojrzeć do BiblioKalendarza – sezon jesienny rozpoczynana się intensywnie, i to jeszcze przed końcem kalendarzowego lata. Poza konferencjami szykuje się też wydarzenie, z okazji którego coś dla Was szykujemy – chcecie wiedzieć co to? Czytajcie dalej. 

Dla mnie najważniejszym miastem w nadchodzącym miesiącu będzie Gdańsk. Chociaż nie wybieram się na Infobazy (Gdańsk, 08.09.2014), z niecierpliwością czekam na to wydarzenie. Mimo zaporowej dość ceny udziału w wydarzeniu (900/1000 zł), wszyscy będziemy mogli posłuchać, co mówią prelegenci. Podobnie jak podczas poprzedniej edycji, planowana jest transmisja wideo na żywo. W 2011 r. była ona bardzo profesjonalnie zrealizowana – w tym roku liczę na to samo.

Drugim istotnym dla mnie wydarzeniem mającym miejsce także nad morzem będzie debata w ramach projektu Bibliocamp realizowanego przez Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną w Gdańsku. Będziemy dyskutować o nowych kompetencjach w bibliotece i – co się z tym wiąże – o zmianach funkcji bibliotek oraz nawyków czytelniczych. Nie wiem, czy wolno mi już zdradzić, kto poza mną weźmie udział w debacie, ale mogę Was zapewnić, że zapowiada się ciekawie.

Tym, na co – mam nadzieję – czekam nie tylko ja, jest Tydzień Zakazanych Książek 2014. W tym roku świętujemy go w dniach 21-27 września. Z tej okazji już niedługo w Bibliosferze pojawi się – tradycyjnie już – podstrona tej akcji, gdzie znajdziecie materiały do wykorzystania w Waszych bibliotekach i będziecie mogli zaznaczyć na mapie, co z tej okazji przygotowujecie. W tym roku szykujemy poszerzoną nieco listę zakazanych tytułów oraz więcej niż do tej pory plakacików „czy wiesz, że…”. Możecie więc już powoli szykować się na promowanie zakazanej literatury lub edukowanie o cenzurze i wolności słowa.

W kolejnych jesiennych miesiącach również nie zabraknie wydarzeń branżowych. Na kilka z nich wciąż możecie się zgłosić – ich listę wraz z deadline’ami znajdziecie na dole wpisu.

Lista wydarzeń

05.09.2014 (Standard Szczeciński)
Znaczenie udostępniania kopii cyfrowych regionalnych zbiorów bibliotecznych w Sieci

08.09.2014 (Gdańsk)
Infobazy 2014: inspiracja, integracia, interpretacja

11.09.2014 (Ostrołęka)
Strategia biblioteki. Czas kryzysu czasem wyzwań dla bibliotek – XVI Ogólnopolska Konferencja Bibliotek Niepublicznych i Publicznych Szkół Wyższych

15.09.2014 (Warszawa)
Biblioteka i jej otoczenie w epoce Google’a – XXXII Konferencja Problemowa Bibliotek Medycznych

18.09.2014 (Lublin)
Biblioteka w czasie – czas w bibliotece

18.09.2014 (Gorzów Wielkopolski)
IX Forum Młodych Bibliotekarzy 2014: Biblioteka – przystań bez granic

18.09.2014 (Katowice)
Człowiek potrzebuje korzeni i skrzydeł. W poszukiwaniu zapomnianych autorytetów

18.09.2014 (Szczecin)
Zjazd Konferencji Dyrektorów Bibliotek Akademickich Szkół Polskich (2014)

21-27.09.2014
Tydzień Zakazanych Książek

24.09.2014 (Częstochowa)
Czytelnictwo w dobie ery cyfrowej

24.09.2014 (Białystok)
Publikacje elektroniczne w rozwoju nauki – Międzynarodowa Konferencja Naukowa

25.09.2014 (Kraków)
Kongres Edukacji Medialnej

26.09.2014 (Gdańsk)
Biblioteki bez książek? O nowych kompetencjach w bibliotece – dyskusje, prezentacje, warsztaty

Deadline’y dla prelegentów

III Krakowska Konferencja Bibliotek Naukowych. Koha – narzędzie open source do obsługi biblioteki naukowej (Kraków, 27-28.11.2014) – zgłoszenia prelegentów do 31.08.2014

Metody i narzędzia badań piśmiennictwa cyfrowego i jego czytelników/użytkowników (Wrocław, 03-05.12.2014) – zgłoszenia prelegentów do 30.09.2014

Deadline’y dla uczestników

III Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Kultura czytelnicza młodego pokolenia” (Łódź, 16-17.10.2014) – zgłoszenia uczestników do 05.09.2014

Czytelnictwo w dobie ery cyfrowej (Częstochowa, 24.09.2014) – zgłoszenia uczestników do 10.09.2014

Człowiek potrzebuje korzeni i skrzydeł. W poszukiwaniu zapomnianych autorytetów (Katowice, 18.09.2014) – zgłoszenia uczestników do 12.09.2014

Ekologia informacji w e-społeczeństwie (Słupsk, 21.11.2014) – zgłoszenia uczestników do 15.09.2014


evb_dodaj


Jeżeli w BiblioKalendarzu brakuje jakiegoś wydarzenia dla bibliotekarzy, zachęcamy do dodania go.


Fot. Krzysztof Lityński/bibliosfera.net

Helpy_rozmowy-o-biblio.001

Prowadź mnie, systemie! Przysposobienie biblioteczne inaczej (wnioski z konferencji “Rozmowy o bibliotekach”, cz. 2)

Intuicyjnie wszyscy wiemy, że raczej nikt nie lubi czytać instrukcji. Jeżeli użytkownik napotka problem, zazwyczaj w pierwszej kolejności spróbuje rozwiązać go sam, następnie poprosi kogoś o pomoc (Novick, D. G., Ward, K. (2006). Why don’t people read the manual?), a dopiero potem (być może) spojrzy do instrukcji. Co zrobić, aby nie odrzucić użytkownika formą pomocy, jaką mu oferujemy? Temat ten poruszyliśmy podczas konferencji “Rozmowy o bibliotekach”.

W pierwszej kolejności warto postarać się, aby użytkownik nie musiał korzystać z pomocy lub maksymalnie opóźnić moment, w którym użytkownik napotka problem. W tym celu zadbajmy o to, aby nasze katalogi i wyszukiwarki naukowe były jak najbardziej zrozumiałe i intuicyjne, szczególnie podstawowe funkcje (np. wyszukiwanie proste).

Zawsze jednak może zdarzyć się sytuacja, w której użytkownik będzie pomocy potrzebował i wówczas nie należy go pozostawiać sam na sam z katalogiem. Oczywiście mając trudności z obsługą narzędzi w bibliotece może nas poprosić o pomoc, co jednak kiedy korzysta z katalogu w domu i nie ma pod ręką bibliotekarza? I jak mu pomóc, aby nie poczuł się zniechęcony jeszcze zanim skorzysta z pomocy?

Korzystanie ze wsparcia i materiałów przygotowanych przez bibliotekę nie musi być nudne. Istnieją rozwiązania stworzone przez inne biblioteki, które możemy zaadaptować na swoje potrzeby.

Na przykład aplikacja Michaela Hagedona z The University of Arizona Libraries pozwala stworzyć test wyświetlający się w przeglądarce obok interfejsu, z którego chcemy przeszkolić użytkowników. Treść testu zależy w 100% od nas, a kod do tej aplikacji możemy wykorzystać za darmo.

Jeżeli udostępniacie użytkownikom FAQ (najczęściej zadawane pytania), możecie zmienić jego strukturę i stworzyć coś na wzór poradnika DIY Portland State University Library. Poza przyjemną, przejrzystą formą graficzną istotne jest ujęcie problemów w szersze zagadnienia. W tym przypadku biblioteka także udostępniła kod, z którego wolno korzystać.

Screen Shot 2014-07-05 at 17.52.19

Co jeszcze możemy zaoferować użytkownikom?

Poniżej garść pomysłów, z których być może jeszcze nie korzystaliście, a sprawdziłyby się w Waszych bibliotekach.

1. Pomoc kontekstowa

To dobry sposób na udzielenie użytkownikowi doraźnej i konkretnej pomocy w chwili pojawienia się problemu. Pomoc taka może polegać na umieszczeniu — na każdej podstronie czy w odpowiednich miejscach na stronach — przycisku, którego kliknięcie spowoduje wyświetlenie informacji o tym, co i jak można zrobić na tej konkretnej stronie.

Równie dobre i prawdopodobnie prostsze w realizacji będzie umieszczenie  tooltipów (podpowiedzi w chmurkach pojawiających się po najechaniu myszką) wyjaśniających działanie poszczególnych przycisków, opisujących czym jest wybrany element katalogu.

2. Szkolenie online zawierające zrzuty ekranu

Jeżeli tworzycie kursy online, warto zaopatrzyć je w zrzuty ekranu lub filmiki – dzięki nim nabyta wiedza nie będzie zupełnie abstrakcyjna. Ułatwi to wykorzystanie zdobytych informacji zwłaszcza wzrokowcom, choć nie tylko.

3. Walk me (poprowadź mnie)

System podpowiedzi pokazujący krok po kroku jak zrealizować wybrane zadania. Przykładowo w celu zapoznania użytkownika z procesem wyszukiwania, system na początku wskaże okno wyszukiwawcze (np. strzałką) oraz wyświetli polecenie. Po wykonaniu przez użytkownika pierwszego etapu wskaże, co można zrobić w dalszej kolejności.

Jest to metoda, która uczy poprzez działanie i wykonywanie zadań, tak więc istnieje spora szansa, że odniesie skutek.

4. Zapytaj bibliotekarza (wyeksponowane)

Usługa, o której pewnie każdy przynajmniej słyszał. Jeżeli już oferujecie coś takiego użytkownikom, zadbajcie o to, aby użytkownik tę opcję znalazł w chwili potrzeby. Dlatego warto umieścić link nie tylko na stronie głównej, ale też w katalogu.

5. Szkolenia tematyczne u użytkownika (np. w zakładach)

Oferta szkoleniowa może być dostosowana do grupy, np. przygotowana specjalnie z myślą o potrzebach studentów danego wydziału lub kierunku. Szkolenie takie mogą przeprowadzić bibliotekarze bibliotek wydziałowych, instytutowych itp. (choć nie muszą). Warto też przyjść z taką ofertą do samych zainteresowanych, przeprowadzić kurs w ich siedzibie,  a nie czekać, aż to oni przyjdą do nas.

6. Portal dziedzinowy

Przygotowując szkolenia dla różnych grup można też wykorzystać je dodatkowo tworząc serwis, gdzie każdy będzie mógł z nich skorzystać w razie potrzeby.

7. Screencasty

Jest to sposób coraz częściej wykorzystywany w polskich bibliotekach akademickich. Do nagrania filmów z zarejestrowanym widokiem ekranu oraz komentarzem głosowym (lub napisami) nie potrzeba wiele.

Screencasty to dobry sposób na przedstawienie przydatnych, także niestandardowych funkcji wyszukiwarek naukowych. Dobrze jeżeli filmiki przedstawiają bardzo konkretne funkcje lub rozwiązania problemów i nie są zbyt długie (maksymalnie kilka minut).

***

Formy edukowania użytkowników powinny być dokładnie przemyślane, aby nie zaoferować użytkownikom zbyt wiele. Dając czytelnikom zbyt wiele różnych form możemy spowodować, że nie będą wiedzieli, gdzie powinni szukać pomocy. Poza tym przygotowywanie materiałów wymaga czasu, a tego nigdy nie mamy w nadmiarze – lepiej skupić się na mniejszej liczbie form i postawić na jakość.

Warto tak przemyśleć ofertę, aby poza szkoleniem bibliotecznym użytkownik zawsze miał możliwość znalezienia rozwiązania problemu ad hoc (np. dzięki pomocy kontekstowej). I na koniec sprawa oczywista – uczmy użytkowników nie tylko poprzez przygotowane materiały, ale także bezpośrednio, w bibliotece, kiedy będą potrzebowali naszej podpowiedzi.

2014-06-25 11.29.45

[Tekst zawiera wnioski z dyskusji w trakcie wystąpienia “Kto winien – system czy użytkownik? Na granicy użyteczności i edukacji informacyjnej” zaprezentowanego podczas konferencji “Rozmowy o bibliotekach” (Łódź/Rogów, 23-25 czerwca 2014). Propozycje zostały sformułowane przez autorkę wspólnie z pozostałymi uczestnikami konferencji.]

Zobacz też: Dziewięć zasad uprzyjaźniania katalogu (wnioski z konferencji “Rozmowy o bibliotekach”, cz. 1)